Zie ook: de atmosfeer schematich weergegeven en de pagina met wolkvorming & wolken & neerslag.


Wegens de rol die water speelt bij de vorming van wolken, neerslag en mist is het een belangrijke factor voor het weer. De hoeveelheid waterdamp in de atmosfeer en de eigenschappen ervan bespreken we op deze pagina.

Water in de atmosfeer kan voorkomen in de volgende vorm:

  • gasvormig (waterdamp)
  • vloeibaar (wolken, mist, regen, ...)
  • vast (hagel, sneeuw, ijskristallen, ...)

aggregatietoestandenDit zijn de drie traditionele aggregatietoestanden. Water kan bij lagere temperatuur overgaan in ijs en bij hogere temperatuur in waterdamp. Deze drie toestanden zijn allemaal opgebouwd uit hetzelfde H2O molecuul, waterdamp, vloeibaar water en ijs zijn dus één en dezelfde stof. Er zijn geen chemische veranderingen in de moleculen. Telkens komt er warmte vrij of wordt er warmte opgenomen.
De overgang van de vaste stof in een vloeistof noemt men smelten, die van vloeistof in een gas verdampen. Andersom wordt de overgang van gas naar vloeistof condenseren genoemd, en van vloeistof naar vaste stof stollen.
Het is onder bepaalde condities mogelijk om de vloeistoffase over te slaan. Voor de overgang tussen vast en gas spreekt men van sublimeren of vervluchtigen, bij de overgang van gas direct naar vaste stof spreekt men van depositie of van verrijpen (of rijpen).

Verder zijn veelgebruikte termen de partiële druk, de mengverhouding, de relatieve vochtigheid en de dauwpunttemperatuur en de natte-boltemperatuur.

De partiële druk of partieeldruk van waterdamp in droge lucht, is dat deel van de druk dat afkomstig is van de waterdamp.

Mengverhouding (W): is de weergave van de hoeveelheid waterdamp (mv in gram) per volume droge lucht (ma in kg)
W = mv/ma (gram waterdamp per kg droge lucht)
De mengverhouding gemeten bij verzadiging noemt de verzadigingsmengverhouding (Ws) welke in verhouding staat tot de temperatuur

Relatieve vochtigheid (U): geeft de verhouding weer van de mengverhouding (W) tot de verzadigingsmengverhouding (Ws) in % bij een bepaalde temperatuur en luchtdruk.

Relatieve luchtvochtigheid geeft aan hoeveel procent waterdamp zich ten opzichte van de maximale hoeveelheid waterdamp in de lucht bevindt bij een bepaalde temperatuur en luchtdruk. 

Schommelingen van de relatieve luchtvochtigheid:

  • Wanneer de mengverhouding en de luchtdruk gelijk blijft zal de relatieve luchtvochtigheid dalen bij stijgende temperatuur (Ws neemt toe)
  • Net als de temperatuur heeft de relatieve luchtvochtigheid dus een dagelijkse gang, omgekeerd evenredig met deze van de temperatuur

Dagelijkse gang dauwpunt en relatieve luchtvochtigheid

De relatieve vochtigheid (binnen & buiten) wordt gemeten door ons station.